Yöremizin çok önemli şair ve filozoflarındandır. 1651 yılında  doğdu Babasının adı İlyas’ dır. “Xan” kelimesini Hakkari yakınlarında bulunduğu söylenen Xan köyünden veya burada yaşayan “Xani” aşiretinden ya da mensubu olduğu “Xaniyan” ailesinden aldığı tahmin edilmektedir. Ahmedê Xani, Doğu Anadolu’nun birçok bölgesini dolaşarak Arapça, belagat (söz sanatları)  ve dini ilimleri okudu. Ayrıca astronomi ile ilgilendi. Bir süre bölgenin kültür merkezi olan Cizre’de yaşayan ve “Mem û Zin” adlı eserini burada kaleme alan Ahmedê Xani daha sonra Eski Bayazıt’a gitti ve orada vefat etti. Yazma bir eserde 1707 yılında vefat ettiği ileri sürülmektedir. Halk arasında “Veli” olarak kabul edilen Ahmedê Xani’nin Doğubayazıt’ta İshak Paşa Sarayı’nın yanında bulunan türbesi halen ziyaretgahtır. Said-i Nursi’nin de gençliğinde kabrini ziyaret ederek ondan feyz aldığı nakledilir.

Ahmedê Xani Türbesi 1991 yılında belediye ile  halkın büyük dayanışma örneği olarak yeniden inşaa edilmiştir. Selçuklu anıt mezarlarını anımsatan  türbenin bir yanı mescit, diğeri şair-evliyanın türbesi, basamaklı kısım ise dilek yeridir.Aynı zamanda Ahmedê Xani’nin mezarının üzerinde kuran ayetleriyle bezenmiş bir çuha vardır.Küçük bölme ile ayrılmış arka kısımda kadın-erkek, çoluk-çocuk herkes gidip dua ediyor veya Kur’an okuyor.Seccadeyle örtülü tarafına ise defalarca baş konup yüz sürülüyor ve dilek dileniyor.

Yöremizde dilden dile dolaşan söylentilerden bazıları:

  • 1974 Kıbrıs Harekatı sırasında bir pilotun benzini bitince Xani Baba’nın, imdadına yetiştiği, yüzbaşının sonradan gelip türbeyi ziyaret ettiği ve burada kurban kestiği yöre halkı tarafından anlatılmaktadır.

Diğer bir olay ise şöyle:

  • 45 yaşındaki bir kadının anlattığına göre : “Çocuğum olmuyordu.7 yıl üst üste geldim, kurban kesip dilek diledim, Keşişin Bahçesi’ne gidip yattım, Rüyamda yılan gördüm ve dileğim kabul oldu.Ardından dört çocuğum oldu ve 26 yıl sonra yeniden bu mübarek zata hürmeten türbeye  gelip, adak adadım.”
  • Ayrıca  yöre halkı, düğün ve nikahlarda  “Xani Baba Bereketi” hastalıklarda da “Xani Baba Şifası”  temenni ederler. Xanî Baba Türbesi’ni günlük olarak 200-300 işi ziyaret eder.